Lipiec i sierpień to miesiące, w których decyduje się stabilność energetyczna i białkowa stada krów mlecznych na cały kolejny rok. Zbiór trzeciego pokosu traw oraz nadchodząca kampania kukurydziana wymagają od hodowcy nie tylko sprawności logistycznej, ale przede wszystkim głębokiej wiedzy biochemicznej. Wysokie temperatury powietrza drastycznie podnoszą ryzyko błędów fermentacyjnych i wtórnej fermentacji na stole paszowym. Aby zabezpieczyć paszę przed stratami energii (sucha masa) oraz degradacją białka, konieczne jest wdrożenie precyzyjnej i celowanej technologii zakiszania opartej na sprawdzonych szczepach mikrobiologicznych.
3. pokos traw: walka z wysokim NDF i deficytem cukrów prostych
Trzeci pokos traw i roślin motylkowych, zbierany w warunkach letniego nasłonecznienia, charakteryzuje się specyficzną fizjologią. Z powodu przyspieszonej wegetacji rośliny te szybko drewnieją, co skutkuje wysokim udziałem włókna neutralno-detergentowego (NDF) oraz kwaśno-detergentowego (ADF). Warto zauważyć, że taki materiał zawiera naturalnie mniej cukrów rozpuszczalnych w wodzie (WSC), które stanowią pożywkę dla dzikich bakterii kwasu mlekowego.
W rezultacie, bez odpowiedniej stymulacji, proces obniżania pH w silosie przebiega zbyt wolno. Daje to przestrzeń do rozwoju przetrwalnikujących bakterii masłowych (Clostridium), które rozkładają cenne białko do amoniaku i produkują kwas masłowy o charakterystycznym, gnilnym zapachu. Z tego powodu kluczem do udanego zakiszenia letnich traw jest:
- Szybkie obniżenie pH poniżej 4,2: hamuje ono proteolizę (rozpad białek) i blokuje namnażanie enterobakterii.
- Optymalny poziom suchej masy: rygorystyczne pilnowanie przedziału 35–38% – przesuszenie materiału powyżej 45% uniemożliwi dokładne zagęszczenie i doprowadzi do rozwoju pleśni w kieszeniach powietrznych.
Zakiszanie kukurydzy a wtórna fermentacja kiszonki
Podczas gdy trawy wymagają szybkiego zakwaszenia, głównym problemem kiszonki z kukurydzy jest jej podatność na wtórną fermentację (zagrzewanie) po otwarciu silosu. Kukurydza to surowiec bogaty w skrobię i cukry, co czyni ją idealnym środowiskiem dla drożdży i grzybów strzępkowych.
Innymi słowy, w momencie otwarcia silosu i dopływu tlenu, uśpione drożdże błyskawicznie się aktywują. Rozkładają one kwas mlekowy, co powoduje gwałtowny wzrost pH paszy oraz temperatury pryzmy (nawet do 40–50°C). Taka zagrzana kiszonka traci strawność, a obecność mikotoksyn produkowanych przez pleśnie bezpośrednio uderza w rozród i zdrowotność wątroby krów. Zapobieganie temu procesowi wymaga zastosowania technologii opartej na produkcji kwasu octowego, który posiada silne właściwości grzybobójcze.
Biologiczne zakiszacze Josilac – preparaty do zadań specjalnych
Niemniej jednak, aby precyzyjnie kontrolować profil kwasów w kiszonce, nie można polegać na przypadkowych preparatach. W portfolio marki Josera linia biologicznych zakiszaczy Josilac została opracowana w oparciu o specyficzne, zarejestrowane w UE szczepy bakterii o gwarantowanej koncentracji. Różnorodność produktów Josilac odpowiada na różne potrzeby, pory roku oraz rodzaje surowca do zakiszania. Poznaj Josilac classic oraz Josilac ferm.
1. Szybkie zakwaszanie z Josilac classic (idealny do 3. pokosu traw)
Do surowców trudniejszych do zakiszenia, takich jak letnie trawy czy lucerna o niskiej zawartości cukrów, dedykowany jest Josilac classic. Zawiera on wysoce aktywne szczepy bakterii homofermentacyjnych (Lactobacillus plantarum, Pediococcus acidilactici):
- Bakterie te charakteryzują się ekstremalnie szybkim tempem namnażania, dzięki czemu dominują mikroflorę silosu w pierwszych godzinach po zamknięciu.
- Błyskawicznie produkują czysty kwas mlekowy, gwałtownie obniżając pH i chroniąc białko przed rozpadem do azotu amoniakalnego.
2. Stabilność tlenowa z Josilac ferm (klucz do kiszonki z kukurydzy)
W przypadku kukurydzy oraz przesuszonego 3. pokosu traw priorytetem jest ochrona przed grzybami. Tutaj niezastąpiony jest Josilac ferm, oparty na heterofermentacyjnych bakteriach Lactobacillus buchneri:
- Szczep ten powoli, w kontrolowany sposób przekształca część kwasu mlekowego w kwas octowy oraz 1,2-propanodiol (glikol propionowy).
- Kwas octowy skutecznie konserwuje kiszonkę, całkowicie blokując rozwój drożdży i pleśni po otwarciu silosu.
- Obecność propanodiolu stanowi dodatkowy, łatwo przyswajalny zastrzyk energii dla krów, wspierający profilaktykę ketozy.
Lista kontrolna udanego zakiszania (Checklista Hodowcy)
Zanim na pole wyjadą maszyny, przejdź przez poniższe punkty, aby wyeliminować najczęstsze błędy i zagwarantować stabilność tlenową paszy w silosie:
- Badanie suchej masy (SM): Czy pobrałeś próbki kontrolne z pola? (Celuj w 35–38% dla traw i 32–35% dla kukurydzy).
- Wysokość koszenia: Czy ustawiłeś kosiarkę na minimum 6–8 cm? (Niższe koszenie traw ułatwia zanieczyszczenie zielonki ziemią, co wprowadza do silosu zarodniki bakterii Clostridium).
- Wymiary silosu vs. tempo skarmiania: Czy szerokość czoła pryzmy pozwoli na pobieranie min. 1,5–2 metrów paszy na tydzień zimą i 2,5 metra latem? (To kluczowe dla ograniczenia wtórnego zagrzewania).
- Długość cięcia sieczki: Czy dostosowałeś sieczkarnię do poziomu suchej masy? (Im suchszy materiał, tym krótsze powinno być cięcie – dla kukurydzy o SM >35% optymalne cięcie to 6–8 mm, aby ułatwić dokładne ubicie).
- Przygotowanie aplikatora: Czy sprawdziłeś drożność dysz i skalibrowałeś aplikator na sieczkarni pod kątem dawkowania produktów Josilac?
- Waga ciągników ugniatających: Czy masa sprzętu na silosie jest wystarczająca? (Złota zasada: waga ciągników ugniatających powinna stanowić minimum 1/3 lub 1/4 godzinnej wydajności zwożenia zielonki).
- Hermetyczne zamknięcie: Czy masz przygotowaną świeżą folię podkładową (tzw. "plemnikową", która idealnie przylega do zielonki) oraz grubą folię kiszonkarską z filtrem UV?
Zainwestuj w stabilność, zanim ruszysz w pole
Nowoczesne zakiszanie to nie loteria, lecz precyzyjne sterowanie biochemią pryzmy. Odpowiednie przygotowanie maszyn, kontrola suchej masy w lipcu oraz dobór profesjonalnego zakiszacza dostosowanego do surowca – takiego jak Josilac classic na trudniejsze trawy czy Josilac ferm na kukurydzę - to jedyna droga do uzyskania paszy o najwyższej strawności i stabilności. Zapraszamy do kontaktu z doradcami Josera, którzy pomogą dobrać optymalną technologię konserwacji dla Twojego gospodarstwa.
