Jak uratować litry mleka podczas upałów?
Gdy termometry w oborze przekraczają 25°C, w stadzie zaczyna się cicha walka o przetrwanie. Stres cieplny drastycznie destabilizuje dobowy budżet czasu krów - zamiast odpoczywać i przeżuwać, zwierzęta godzinami stoją, próbując oddać ciepło. Skutek? Gwałtowny spadek pobrania suchej masy, kwasica i tąpnięcie w schładzalniku. Jak w takich warunkach utrzymać produkcję?
Dla krów wysokowydajnych, które ze względu na intensywną produkcję mleka pracują na „najwyższych obrotach”, upały są szczególnie dotkliwe. Granica komfortu termicznego bydła jest znacznie niższa niż u ludzi - dyskomfort zaczyna się już przy temperaturze powyżej 20°C, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności powietrza.
Jak stres cieplny zmienia zachowanie i behawior krów?
W warunkach optymalnych dobowy budżet czasu krowy jest sztywno zaplanowany: odpoczynek i leżenie zajmują od 12 do 14 godzin, jedzenie to około 3-5 godzin (podzielone na 9-14 posiłków), a resztę czasu stanowią interakcje społeczne oraz przeżuwanie.
Podczas stresu cieplnego ten naturalny harmonogram ulega drastycznemu zaburzeniu:
- Zmieniony behawior: Krowy rozpaczliwie szukają cienia, stają razem (stłoczone w miejscach zacienionych lub przy wentylatorach), wykazują znacznie mniejszą aktywność i ruch.
- Więcej stania, mniejsze leżenie: Zwierzęta spędzają znacznie więcej czasu stojąc, ponieważ w tej pozycji łatwiej im oddawać ciepło całą powierzchnią ciała. Skutek? Przeciążenie racic i gwałtowny wzrost problemów z kulawiznami (SARA).
- Zmiany fizjologiczne: Widoczne jest zwiększone tempo oddychania (ziajanie) oraz intensywne pocenie się. W krwi dochodzi do zmian stężeń hormonów (np. zwiększona prolaktyna).
- Zaburzenia pobrania paszy: Krowy drastycznie zmniejszają spożycie suchej masy TMR-u, jednocześnie znacznie zwiększając pobór wody. Przesuwają też czas jedzenia na chłodniejsze pory dnia (noc i wczesny poranek).
Skutki ekonomiczne dla gospodarstwa
Najbardziej bolesnym dla hodowcy efektem upałów jest gwałtowny spadek produkcji mleka oraz pogorszenie jego parametrów (spadek zawartości tłuszczu i białka). Mniejsza ilość pobranej paszy objętościowej przy jednoczesnym wybieraniu z koryta łatwostrawnych pasz treściwych drastycznie zwiększa ryzyko kwasicy żwacza. Stres cieplny uderza również w rozród oraz odporność -wzrasta liczba komórek somatycznych w mleku.
Strategia walki z upałami:
Co możemy zrobić?
Aby pomóc krowom przetrwać najtrudniejsze dni w roku, działania hodowcy muszą być dwutorowe: poprawa dobrostanu oraz modyfikacja żywienia.
1. Optymalizacja warunków w oborze
- Zapewnienie sprawnej wentylacji i systemów schładzania (wentylatory, zraszacze).
- Stały, nieograniczony dostęp do czystej, chłodnej wody (krowa w upał może wypić nawet 150-200 litrów na dobę!).
- Zmiana poru zadawania TMR-u na godziny wieczorne lub nocne.
Wskazówka: Regularnie sprawdzaj przepływ w poidłach, aby krowy nie musiały „czekać” w kolejkach do wody.
2. Korekta dawki pokarmowej (TMR)
Latem musimy zrekompensować mniejsze pobranie paszy poprzez zwiększenie koncentracji energii w dawce. Robi się to poprzez wprowadzenie tłuszczów chronionych, zmniejszenie poziomu włókna strukturalnego oraz zadbanie o większą ilość białka trawionego w żwaczu. Kluczowe jest też uzupełnienie minerałów (K, Mg, Na, Se), witaminy E oraz beta-karotenu, które krowa traci wraz z potem i śliną.
Wskazówka: W okresie upałów krowy intensywnie tracą ślinę (bufor) przez ziajanie. Zwiększ dawkę sodu i potasu w żywieniu mineralnym, aby zapobiec zasadowicy oddechowej i utrzymać prawidłowe pH żwacza.


Największy letni problem: Zagrzewanie się TMR na stole paszowym
Nawet najlepiej zbilansowana dawka na lato nie spełni swojego zadania, jeśli skwasi się i zagrzeje na stole paszowym. Wysokie temperatury sprzyjają błyskawicznemu namnażaniu się drożdży, pleśni i bakterii. Zagrzany, wtórnie sfermentowany TMR brzydko pachnie, jest niesmaczny, a krowy odmawiają jego jedzenia.
Aby ograniczyć zagrzewanie się paszy, należy:
- Bezwzględnie przestrzegać higieny koryta i wozu paszowego.
- Prawidłowo wybierać kiszonkę z silosu (codziennie z całej powierzchni, dbając o gładką ścianę pryzmy).
- Unikać w dawce komponentów łatwo fermentujących (np. nadmiaru melasy).
- Zastosować specjalistyczny dodatek stabilizujący paszę.
Sukces letniego żywienia z Josera Frischhaltekonzentrat
W odpowiedzi na wyzwania, jakie niesie ze sobą stres cieplny, eksperci Josera opracowali Frischhaltekonzentrat - specjalistyczną mieszankę na bazie kwasów organicznych, stworzoną do utrzymywania świeżości i stabilności paszy na stole paszowym.
Jak działa Josera Frischhaltekonzentrat?
- Hamuje wtórną fermentację: Drastycznie zmniejsza aktywność mikroorganizmów odpowiedzialnych za psuje się paszy.
- Stop przegrzewaniu: Skutecznie zapobiega zagrzewaniu się TMR-u, dzięki czemu pasza pozostaje świeża, chłodna i chętnie pobierana przez krowy przez całą dobę.
- Zwiększa smakowitość: Zapewnia wysoką jakość i optymalny zapach przygotowanej dawki, co pozwala utrzymać wysokie pobranie suchej masy (nawet o 0,5-2,0 kg s.m./dzień/sztukę więcej w czasie upałów!).
- Poprawia parametry mleka: Badania terenowe potwierdzają, że stabilizacja TMR-u z Frischhaltekonzentrat realnie przekłada się na zatrzymanie spadku produkcji mleka oraz zmniejszenie liczby komórek somatycznych (w doświadczeniach z 250 000 do 155 000).
Kiedy i jak stosować Josera Frischhaltekonzentrat?
Mieszankę należy aplikować bezpośrednio do wozu paszowego podczas sporządzania TMR-u. Warto wdrożyć ją do strategii żywienia w każdym okresie wysokich temperatur sprzyjających zagrzewaniu się pasz, przy słabszej jakości pasz objętościowych podatnych na zagrzewanie, w przypadku jednokrotnego zadawania TMR-u na dobę oraz w celu zatrzymania spadków wydajności w okresie letnim. Doskonale sprawdza się również w duecie z produktami DairyPilot oraz Nutribiotic.
Inwestycja w walkę ze stresem.
Zapobieganie ubytkowi energii z zagrzanego TMR-u i utrzymanie wysokiego pobrania paszy chroni Twoje stado przed kwasicą i ratuje dzienną produkcję mleka. Nie czekaj na falę upałów -zabezpiecz swój zysk już teraz!